fa بررسی عوامل تأثیرگذار بر شاخص توسعه انسانی استان‌های ایران توسعه اقتصادی، اقتصاد منطقه ای و رشد economic development, regional economics and growth پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:IRANsans;"><span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span b="" nazanin="">توسعه انسانی یکی از مباحث جدید اقتصاد توسعه تلقی می‌شود که از دهه 90 میلادی مورد توجه جدی قرار گرفته است. در این رویکرد، برخورداری انسان از زندگی طولانی و سالم، تحصیل و کسب دانش و دسترسی به منابع لازم برای تحقق ظرفیت‌ها، هدف نهایی توسعه است. با این حال، نوسانات متغیرهای اقتصادی می‌تواند روی توسعه انسانی اثرات نامطلوب فراوانی بگذارد که بررسی آنها امری ضروری است. از این رو، هدف این پژوهش بررسی اثرات شوک‌های اقتصادی بر شاخص توسعه انسانی استان‌های ایران می‌باشد. بدین منظور برای بررسی اثرات شوک‌های اقتصادی از مدل بیزین پنل ور(<span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" times="">Bayesian Panel VAR</span></span>) در نرم‌افزار متلب طی بازه زمانی 2022-۱۹۹۵ بهره گرفته شد. نتایج پژوهش نشان داد که شوک نرخ تورم، نرخ ارز و ضریب جینی اثر منفی و رشد اقتصادی&nbsp; و درآمد خانوار اثر مثبتی بر شاخص توسعه انسانی استان‌ها دارند. نتایج به دست آمده برای تمامی استان‌ها معنادار به دست آمد. همچنین نتایج تجزیه واریانس نشان داد که پس از 20 دوره، در تمامی استان‌ها(بجز ایلام) تورم و یا ضریب جینی بیشترین تاثیر(به استثنای اثر خود متغیر) و درآمد خانوار در تمامی استان‌ها(بجز خراسان جنوبی، خراسان رضوی و خراسان شمالی) کمترین اثر را روی شاخص توسعه انسانی بجای گذاشته‌اند.</span></span></span></span><br> &nbsp;</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:IRANsans;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span b="" nazanin=""><span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" times="">Human development is considered one of the new topics of development economics, which has received serious attention since the 90s. In this approach, the ultimate goal of development is for humans to enjoy a long and healthy life, education and knowledge acquisition and access to the necessary resources to realize their capacities. However, the fluctuations of economic variables can have many effects on human development, which are essential to investigate. Therefore, the purpose of this research is to investigate the effects of economic shocks on the human development index of Iran&#39;s provinces. For this purpose, to investigate the effects of economic shocks, the Bayesian Panel VAR model was used in MATLAB software during the period of 1995-2022. The research results showed that the shock of inflation rate, exchange rate and Gini coefficient have a negative effect and economic growth and household income have a positive effect on the human development index of the provinces. Also, the obtained results were significant for all provinces. In addition, the results of variance decomposition showed that after 20 periods, in all provinces (except Ilam), inflation or the Gini coefficient had the greatest impact on the human development index(except for the effect of the variable itself); and, household income in all provinces (except South Khorasan, Razavi Khorasan and North Khorasan) had the least effect on this index.</span></span></span></span></span><br> &nbsp;</span></div> شاخص توسعه انسانی, ایران, استان‌ها, شوک اقتصادی, پنل بیزین ور, متلب. Human Development Index, Iran, Provinces, Economic Shock, Bayesian panel var, Matlab. 0 0 http://eprj.ir/browse.php?a_code=A-10-1824-2&slc_lang=fa&sid=1 Ahmad bakhshi احمد بخشی bakhshi@birjand.ac.ir 100319475328460012038 100319475328460012038 No Associate Professor, Department of Political Science, Faculty of Humanities, Birjand University, Iran دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، ایران yaghob fatemi zardan یعقوب فاطمی زردان yaghobfatemi0@gmail.com 100319475328460012039 100319475328460012039 Yes Ph.D. in Economic, Economic expert, Economic and Financial Affairs Directorate General of South Khorasan province, Birjand, Iran دکتری تخصصی، کارشناس اقتصادی اداره امور اقتصادی و دارایی خراسان جنوبی، بیرجند، ایران mehdi fatemi مهدی فاطمی Fatemi042@yahoo.com 100319475328460012040 100319475328460012040 No Ph.D. in Economics, International Trade, Management and Planning Organization of South Khorasan دکتری اقتصاد گرایش تجارت بین‌الملل، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی خراسان جنوبی