fa تحلیلی آسیب‌شناسانه از ترجمان اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران در برنامه‌های عملیاتی: ملاحظاتی سیاستی پژوهشي Research دولت‌ها از انواع سیستم‌های اجتماعی پیچیده محسوب می‌شوند که هدایت و کنترل این نوع سیستم‌ها همواره با دشواری‌های فراوانی همراه است. سیاست‌مداران و خط‌مشی‌گذاران ملّی برای کسب نتایج مطلوب، مداخلات هدفمندی در این سیستم‌ها دارند. تدوین و حاکم‌سازی اسناد بالادستی، گونه‌هایی از این تلاش‌های هدفمند برای دستیابی به پیامدها و اثرات مورد انتظار در عرصه عملیاتی است که به‌منظور نیل به تغییرات ملموس، قابل‌مشاهده و برنامه‌ریزی‌شده صورت می‌پذیرد، اما در فرآیند پیاده‌سازی و عملیاتی‌شدن این اسناد بالادستی، چالش‌ها و مشکلاتی رخ می‌دهد که نتایج حاصله را متفاوت از دستاوردهای مورد انتظار می‌سازد. این پژوهش با رویکردی تحلیلی- انتقادی، بر اساس نظریه سیستم‌ها به واکاوی چالش‌های موجود در فرآیند عملیاتی‌سازی اسناد کلان برنامه‌های عملیاتی با تأکید بر نظام جمهوری اسلامی ایران پرداخته و نشان می‌دهد که نتایج مورد انتظار از مداخلات هدفمند، چگونه ناکام می‌مانند. در نهایت ضمن ارایه ملاحظات، پیشنهادهای سیاستی و اجرایی در این راستا ارایه ‌گردید. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که تربیت مدیران، متخصصان و دانش‌پژوهانی که در حل و تحلیل تناقض‌های کیفی- کمی در اسناد عالی و برنامه‌های معین و مقام اجرا توانایی کافی داشته باشند، بسیار مفید خواهند بود؛ ضمن اینکه تأسیس نهادی برای رصد و پایش شاخص‌های کلان ملّی و نحوه عملیاتی‌شدن این شاخص‌ها و محوریت آن در سطح ملّی و بین دستگاه‌های دولتی و خصوصی ضروری است. بازتعریف شاخص‌های ترکیبی مناسب، عملیاتی‌سازی مناسب شاخص‌های آماری و کمی به‌منظور جلوگیری از تناقض‌های سیاستی، اجرایی، همزبانی و همزمانی در اجرا از دیگر پیشنهادهای سیاستی این پژوهش است. Governments are considered as complex social systems. Handling and controlling these systems are very intricate. In order to achieve ideal results, national politicians and policymakers intervene purposefully in these systems. Arranging Meta documents and accrediting them are considered of these purposeful efforts to reach the expected outcomes in operational level and to achieve objective, observable and planned changes. However, some challenges are arisen in the process of implementation and operationalization of these Meta documents which make the obtained results different from what were expected. Focusing on Islamic Republic of Iran's state, this study scrutinizes the challenges in the process of operationalization of Meta policies into executive programs by employing system theory and indicating how the expected results of purposeful interventions fail. Finally, in addition to providing considerations, this study presents policy and practical implications in this area. The results of this study show that training managers, experts and scholars who have enough competencies in solving and analyzing the qualitative-quantitative paradoxes in Meta documents and in supportive programs and implementation is very effective. Moreover, establishing an institution for observing and monitoring national indices based on appropriate statistical and quantitative data and its centrality to public and private organization is very necessary. Redefinition of appropriate composite indices, appropriate operationalizing of statistical and quantitative indices in order to avoiding policy and implementation paradoxes and creating companionship and synchronism in implementation level are the other implications of this study. سیستم, جعبه سیاه, اسناد بالادستی, خط‌مشی, سند چشم‌انداز, برنامه پنج‌ساله توسعه, برنامه‌ بودجه سالیانه. System, Black Box, Meta Documents, policy, Vision Statement, Five-Year Development Plan, Annual Budget 161 195 http://eprj.ir/browse.php?a_code=A-10-1-13&slc_lang=fa&sid=1 Masoud Banafi مسعود بنافی banafi@ut.ac.ir 10031947532846002807 10031947532846002807 Yes Mohammad Noruzi محمد نوروزی 10031947532846002808 10031947532846002808 No