fa ارزیابی تاثیر متغیرهای اقتصادی- نهادی- انرژی بر ردپای اکولوژیکی: کاربرد مدل پانل کوانتایل در کشورهای منتخب منطقه منا اقتصاد انرژی، محیط زیست و منابع طبیعی Energy Economics, Environment and Natural Resources پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:IRANsans;"><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تاثیر شاخص‌های اقتصادی، کیفیت نهادی، و بهره‌وری انرژی بر ردپای اکولوژیکی (به عنوان شاخصی برای ارزیابی درجۀ تخریب محیط</span></span><span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">&lrm;</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">زیست) است. برای این منظور، از داده‌های سالیانه 15 کشور منطقه </span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">منا (خاورمیانه و شمال آفریقا)</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black"> طی دوره زمانی 1990 تا 2021 با رویکرد پانل کوانتایل استفاده شده است. مدل‌ پانل کوانتایل امکان بررسی نحوۀ تاثیر متغیرهای پژوهش بر ردپای اکولوژیکی را طی کوانتایل (چندک‌)های مختلف فراهم می‌کند. یافته‌ها حاکی از اثرگذاری ضرایب متغیرها بر ردپای اکولوژیکی مطابق مبانی نظری مورد انتظار است، به</span></span><span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">&lrm;</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">نحوی که تولید ناخالص داخلی</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black"> سرانه، نسبت سرمایه&shy; گذاری مستقیم خارجی، درجۀ شهرنشینی و بی &shy;ثباتی سیاسی نیز اثر مثبت و معناداری بر ردپای اکولوژیکی دارند</span></span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">و شاخص</span></span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">باز بودن تجاری، کنترل فساد، شاخص دموکراسی و بهره&shy; وری انرژی نیز اثر منفی و معناداری بر ردپای اکولوژیکی می&rlm; گذارند.</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black"> این اثرگذاری در کوانتایل مختلف ثابت نبوده است، به</span></span><span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">&lrm;</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">نحوی که میزان اثرگذاری متغیرهای تولید ناخالص داخلی</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black"> سرانه، بهره&shy; وری انرژی، نسبت سرمایه &shy;گذاری مستقیم خارجی، درجۀ شهرنشینی</span></span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">و بی</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">‌</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">ثباتی سیاسی</span></span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">در کوانتایل‌های بالا به</span></span><span dir="LTR" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">&lrm;</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">مراتب بیش</span></span><span dir="LTR" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">&lrm;</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">تر از کوانتایل‌های پایین است و </span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">میزان اثرگذاری متغیرهای </span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">شاخص</span></span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">باز بودن تجاری، کنترل فساد و شاخص دموکراسی</span></span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">در کوانتایل‌های پایین، بیش</span></span><span dir="LTR" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">&lrm;</span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:IRANsans;">تر از کوانتایل&shy; های بالاست.</span></span> </span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="color:black">The main purpose of this study is to investigate the effect of economic indicators, institutional quality and energy efficiency on the ecological footprint (as an indicator to evaluate the degree of environmental degradation). For this purpose, the annual data of 15 MENA countries (Middle East and North Africa) for the period from 1990 to 2021 have been used with the quantile panel approach. The quantile panel model provides the possibility of investigating the effect of research variables on the ecological footprint during different quantiles. The findings indicate the effect of the coefficients of the variables on the ecological footprint in accordance with the expected theoretical foundations; In such a way that the gross domestic product per capita, the ratio of foreign direct investment, and the degree of urbanization and political instability have a positive and significant effect on the ecological footprint, while the index of trade openness, corruption control, the index of democracy, and energy efficiency have a negative and significant effect on the ecological footprint. This effect has not been constant in different quantiles; In such a way that the effect of the variables of GDP per capita, energy efficiency, foreign direct investment ratio, degree of urbanization, and political instability in the high quantiles is far more than the low quantiles, and the effect of the variables of trade openness index, control Corruption and democracy index in low quantiles are more than in high quantiles.</span></span></span></span></div> ردپای اکولوژیکی, مدل پانل کوانتایل, کیفیت نهادی, بهره وری انرژی, منطقه منا Ecological Footprint, Panel Quantile Regression Model, Institutional Quality, Energy Efficiency, Mena Region 115 154 http://eprj.ir/browse.php?a_code=A-10-1985-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Sayadi محمد صیادی m.sayadi@khu.ac.ir 100319475328460010533 0003-0003-2731-9233 No Department of Economics, Faculty of Economics, Kharazmi University Tehran, Tehran, Iran گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران، ایران. Siab Mamipour سیاب ممی پور s.mamipoor@khu.ac.ir 100319475328460010534 100319475328460010534 No Department of Economics, Faculty of Economics, Kharazmi University Tehran, Tehran, Iran, گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران، ایران Maryam Galavi مریم گلوی 100319475328460010535 0009-0007-0986-2909 No Department of Economics, Faculty of Economics, Kharazmi University Tehran, Tehran, Iran. گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران، ایران Ebrahim Ghaed ابراهیم قائد Ebrahimghaed@mail.um.ac.ir 100319475328460010536 100319475328460010536 Yes Department of Economics, Faculty of Economics and Administrative Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران