fa تکانۀ خارجی، فشار هزینه، و رکود تورمی در اقتصاد ایران اقتصاد کلان Macroeconomics پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:IRANsans;"><span dir="RTL" lang="AR-SA">طی دهه &shy;های گذشته دو منشأ اصلی تحریک انتظارات و فشارهای تورمی در اقتصاد ایران قابل&rlm; شناسایی هستند: افزایش نرخ ارز و هزینه کالاهای وارداتی، و عدم تعادل بین مقیاس اسمی اقتصاد و ظرفیت تولید. به علت تغییر در وضعیت کلی اقتصاد در دهه&rlm; های 1390-1380 و 1401-1391 میزان اثر این دو عامل در ایجاد فشارهای تورمی بسیار متفاوت بوده است. یافته&rlm; های پژوهش حاضر حاکی از آن است که در دهه 1401-1391 تکانه &shy;های منفی خارجی عامل اصلی پرش&shy; های نرخ ارز و مهم&rlm;ترین محرک در ایجاد موج&rlm; های فشار هزینه بودند. در این دوره، سیاست&shy; های طرف تقاضا، به</span><span lang="AR-SA">&lrm;ویژه سیاست پولی پیشران نبوده، بلکه با ماهیتی واکنشی نقش استمراردهندۀ فشارهای تورمی را داشته است. یافته&rlm; های این پژوهش نشان می &rlm;دهد که تفاوت در عملکرد نرخ تورم در دهه 1401-1391 در مقایسه با دهه 1390-1380 را می &shy;توان به وقوع تکانۀ خارجی تحریم و انتقال اثر آن به هزینه &shy;های تولید و توزیع و اصابت آن به بخش عرضه نسبت داد.. متوسط نرخ رشد سالانه نقدینگی در دهه 1401-1391 دوونیم درصد بیش&rlm;تر از دهه 1390-1380 است، اما متوسط سالانه نرخ تورم در دهه اخیر نزدیک به چهارده درصد بیش&rlm;تر از دهه قبلی بوده است. در دهه 1380 تا 1390 انبساط مالی و پولی موتور رشد تقاضای کل و فشارهای تورمی بودند، اما ثبات نسبی نرخ ارز، کاهش مداوم نرخ ارز حقیقی، روان &nbsp;بودن گردش کالا و ارز، و افزایش نسبت واردات به تولید ناخالص داخلی باعث محدود شدن فشارهای تورمی شده بودند. این عوامل به تقویت تقاضا برای ریال به عنوان دارایی <span style="color:black">مالی کمک کردند</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span style="color:black"> و از این بابت بخشی از اثر رشد نقدینگی جذب شد.</span></span></span></span></span> <div> <div><div class="msocomtxt" id="_com_1" language="JavaScript" on<illegal tag>mouseout="msoCommentHide('_com_1')" on<illegal tag>mouseover="msoCommentShow('_anchor_1','_com_1')"></div></div> </div> <span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span lang="EN">Two major sources of inflationary forces in Iran&#39;s economy during the past three decades have been the exchange rate depreciation and soaring imported goods prices, and the imbalance between the nominal scale of the economy and its production capacity. In the period of 2012-2022, the main cause for exchange rate depreciation and the most important driver of cost upsurge was the international sanctions. In this period, the demand-side policies, specifically monetary policy, were reactive and could not restrain inflationary pressures emanating from the foreign shocks. In contrast, during the period 2001-2011, fiscal and monetary expansions led to aggregate demand expansion, however, due to the stability of the exchange rate and the supply chains, inflation remained relatively in check over the medium run. The stability of the nominal exchange rate also increased the demand for Rial as a financial asset thereby absorbing growth in M2. The average annual growth rate of M2 in the decade of sanctions (2012-2022) was two and a half percent higher than the previous decade, but the average annual inflation rate was nearly fourteen percent higher. After re-imposition of sanctions by the USA in 1998, the average annual inflation rate rose to above 42% and remained significantly higher than the long-term trend. According to the findings of this paper, the difference in output and inflation during the last two decades can be attributed to the occurrence of external shocks and their impact on the cost of production and on the supply chain.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:14pt"><span style="line-height:normal"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="font-size:11.5pt"><span style="background:yellow"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span></span></div> رکود تورمی, سیاست پولی, الگوی DSGE, نرخ ارز, ایران Inflationary Stagnation, Monetary Policy, DSGE Model, cost push inflation, Exchange Rate, Iran. 45 89 http://eprj.ir/browse.php?a_code=A-10-1538-3&slc_lang=fa&sid=1 Seyyed Ahmad Reza Jalali Naeini سید احمدرضا جلالی نائینی a.jalali@imps.ac.ir 100319475328460010573 100319475328460010573 Yes Department of Economics and Systems, Institute for Management and Planning Studies, Tehran, Iran گروه اقتصاد، موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی، تهران، ایران Shahbod Seighalani شهبد صیقلانی 100319475328460010574 100319475328460010574 No Department of Economics and Systems, Institute for Management and Planning Studies, Tehran, Iran, گروه اقتصاد و سیستم ها، موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی، تهران، ایران.