fa بررسی وضعیت نابرابری جنسیتی در بازار کار ایران (با استفاده از نماگرهای کار شایسته) كاربردي Applicable تقریباً نیمی از کارکنان در کل دنیا در مشاغل خاص جنسیتی که در آن حداقل 80 درصد شاغلان، از یک جنس هستند، اشتغال دارند. در واقع مشاغل غیر کشاورزی خاص مردان تقریباً هفت برابر این مشاغل برای زنان است. این پدیده انعطاف ناپذیری بازار کار را نشان می‌دهد که باعث کاهش فرصت‌های شغلی به‌خصوص برای زنان می‌شود و در نتیجه کارایی اقتصادی را کاهش می‌دهد (آنکر،1998). تبعیض شغلی بر حسب جنس، گذشته از نابرابری فرصت‌های شغلی به نابرابری نرخ دستمزد و مرتبه شغلی بر‌حسب جنس نیز اشاره دارد. در واقع، مشاغل خاص زنان اغلب دارای پرداختی کمتر، مقام پایین‌تر و امکانات محدودتر برای پیشرفت در مقایسه با مشاغل خاص مردان است و حتی ثابت می‌شود که افزایش برابری زن و مرد در یک شغل، اثر معکوس بر نرخ دستمزد در آن شغل می‌گذارد (گولدن، 2002). برای بررسی وضعیت تبعیض جنسیتی در بازار کار لازم است نماگرهای نشان‌دهنده ابعاد مختلف بازار کار به تفکیک جنس محاسبه و مقایسه شوند. در این مقاله، با استفاده از مجموعه نماگرهای کار شایسته که تبیین‌کننده وضعیت بازار کار یک کشور هستند، میزان تبعیض جنسی در بازار کار ایران در ابعاد مختلف محاسبه، و روند تغییرات آن طی زمان بررسی و تحلیل می‌شود. بدین منظور، ابتدا تعاریف و مفاهیم مربوط به 23 نماگر کار شایسته ارائه ‌شده و پس از معرفی 19 نماگری که به بحث جنسیت مرتبط هستند، 11 نماگر که امکان محاسبه آنها با اطلاعات سری زمانی آمارگیری اشتغال و بیکاری خانوار مرکز آمار ایران در سال‌های 1376 تا 1382 وجود داشته برای کل کشور به تفکیک جنس محاسبه شده است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که هر چند حضور زنان در بازار کار کشور و جایگاه آنان در این بازار از روند رو به رشدی طی دوره مورد بررسی برخوردار است، هنوز در اغلب موارد زنان از موقعیت‌های برابر با مردان در بازار کار برخوردار نیستند. Approximately half of employees over the world work in the gender specific jobs where at least 80 percent of the employees belong to the same gender. In fact, non-agricultural jobs specific to men are seven times more than those of women. This phenomenon shows inflexibility of job market it leads to the reduction in especially for women and decreases the economic efficiency (Anker, 1998). Gender-wise job discrimination is indicative of not only gender-wise inequality in job opportunities. Indeed, jobs specific to women are often less paid, lower in position and more limited in possibilities of promotion than those of men moreover it is proved that more equality of men and women in a job has a negative effect on its wage (Golden, 2002). It is necessary to calculate and compare the indicators showing the different aspects of job market gender-wise so as to examine the gender discrimination status in the job market. Using a collection of Decent Work indicators, which express job market status in a country, this paper tries to calculate the extent of gender discrimination in Irans job market in various and analyzer the trends of its changes with the pass of time. Therefore, firstly the definitions and concepts of 23 Decent Work Indicators are offered. Then 19 indicators pertaining to gender discrimination are introduced and 11 indicators, possible to be calculated with the use of household employment and unemployment statistical time series data within 1997 and 2003, are calculated for the whole country gender-wise. The results of the research shows that although womens participation in the job market and their status in this market have enjoyed a growing trend in the period surveyed, in most cases women do not have the same access to equal opportunities in job market as men do. 77 99 http://eprj.ir/browse.php?a_code=A-10-4-44&slc_lang=fa&sid=1 Fateme Harandi فاطمه هرندی harandi@srtc.ac.ir 1003194753284600160 1003194753284600160 Yes پژوهشکده آمار Zohreh Mohsen khani زهره فلاح محسن خانی zohrehf@srtc.ac.ir 1003194753284600161 1003194753284600161 No پژوهشکده آمار