در دست انتشار                   برگشت به فهرست مقالات | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print

مخارج آموزش عالی دولت و نااطمینانی سیاست‌های اقتصادی دولت: مروری بر برنامه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های توسعه پس از انقلاب
حشمت اله عسگری*1 ، علی مریدیان2 ، معصومه مطلبی3
1- استاد تمام اقتصاد، عضو هیات علمی پژوهشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی، تهران ، ایران ، heshmatolah.asgari@atu.ac.ir
2- دکترای اقتصاد دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
3- دکترای اقتصاد دانشگاه لرستان - لرستان، ایران
چکیده:   (839 مشاهده)
آموزش عالی با افزایش سطح تحصیلات، بازده و توانایی افراد را افزایش داده و با افزایش توانایی افراد جامعه، تولید در کشور دانش‌بنیان و رقابت‌­پذیر شده و درنتیجه رشد اقتصادی و رفاه کشور بهبود پیدا خواهد کرد. آموزش عالی به‌عنوان یک کالای عمومی همواره توسط دولت‌ها تامین مالی می­گردد از این‌رو توسعه این بخش به شدت تحت تاثیر میزان توجه دولت‌هاست.  با حاکم شدن شرایط نااطمینانی در کشور و کاهش وصولی درآمدهای دولت بخش‌های مختلف تاثیر متفاوتی خواهند پذیرفت به گونه‌ای که برخی بخش‌ها بیشتر و برخی نیز کمتر متاثر می‌­شوند. به نظر می­رسد حوزه آموزش عالی جزء اولین بخش‌هایی است که درصورت محدودیت مالی دولت با تنگنا مواجه می‌گردد. بویژه تاثیر پذیری کیفیت آموزش عالی از این موضوع بیش از تاثیر پذیری کمی آن خواهد بود.  در این مقاله بر آن شدیم که در برنامه‌­های توسعه پس از انقلاب به بررسی تاثیر مخارج دولت در توسعه شاخص‌های کمی و کیفی آموزش عالی با لحاظ نااطمینانی در سیاست‌های اقتصادی کشور بپردازیم. برای این منظور از مدل خود رگرسیون برداری متغیر طی زمان(TVP) استفاده‌شده است. نتایج نشان داد که اولا مخارج دولت اعم از هزینه‌ای و تملک دارایی سرمایه‌­ای هر دو شاخص مورد بررسی (نسبت دانشجو به جمعیت و نسبت اعضای هیات علمی به دانشجو) را در همه برنامه‌های پس از انقلاب بهبود داده است. ثانیا؛ لحاظ نااطمینانی سیاست‌های اقتصادی در مدل باعث تضعیف رابطه مذکور شده است. ثالثا؛ در سه برنامه اخیر هرچند مخارج دولتی تاثیر مثبتی بر شاخص نسبت اعضای هیات علمی دارد ولی این روند همواره نزولی بوده است و تداوم آن نگران‌کننده خواهد بود.
واژه‌های کلیدی: آموزش عالی، اعتبارات هزینه‌ای، اعتبارات تملک دارایی، سرمایه‌گذاری خارجی، نرخ شهرنشینی، نااطمینانی در سیاست‌های اقتصادی
     
پژوهشی: پژوهشي | موضوع مقاله: اقتصاد بهداشت، آموزش و رفاه
دریافت: 1403/11/8 | پذیرش: 1404/8/10 | انتشار الکترونیک: 1403/4/10
فهرست منابع
1. Ahir, H., Bloom, N. & Furceri, D. (2022). The World Uncertainty Index. NBER Working Paper Series, 29763. [DOI:10.3386/w29763]
2. Black, D. & Henderson, V. (1999). A theory of urban growth. J. Polit. Econ. 2, 107. [DOI:10.1086/250060]
3. Borensztein, E., De Gregorio, J. & Lee, J-W. (1998). How does foreign direct investment affect economic growth. Journal of International Economics, 45(1), 115-35. [DOI:10.1016/S0022-1996(97)00033-0]
4. Castells, M. )1994(. The university system: engine of development in the new world economy. In: Salmi, J., Verspoor, A. (Eds.), Rivatilizing Higher Education. Pergamon, Oxford, pp. 14-40.
5. Dai, Q. & Zhaoxia B. (2006). FDI, accumulation of human capital and economic growth. Jingji Yanjiu (Economic Research Journal), 41(4), 15-27.
6. Dauda, R. O. S. (2011). Effect of Public Educational Spending and Macroeconomic Uncertainty on Schooling Outcomes: Evidence from Nigeria. Journal of Economics, Finance and Administrative Science, 16(31), 7-21. [DOI:10.46631/jefas.2011.v16n31.01]
7. Hamdan, A., Sarea, A., Khamis, R. & Anasweh, M. (2020). A causality analysis of the link between higher education and economic development: empirical evidence. Heliyon, 6, e04046. [DOI:10.1016/j.heliyon.2020.e04046]
8. Idrees, M., Khan, F. & Fauzee, M. S. B. O. (2021). Analysis of the Effect of Government Expenditures on School Enrollment in Pakistan. Responsible Education, Learning and Teaching in Emerging Economies, 3 (1), 27-35. [DOI:10.26710/relate.v3i1.1755]
9. Islam, T. S., Wadud, M. A. & Islam, Q. B. T. (2007). Relationship between education and GDP growth: A multivariate causality analysis for Bangladesh. Economics Bulletin, 3(35), 1-7.
10. Jin, J. C. (2009). Economic research and economic growth: Evidence from East Asian Economies. Journal of Asian Economics, 20, 150-155. [DOI:10.1016/j.asieco.2008.12.002]
11. Johnstone, D. B. & Marcucci, P. N. (2010). Financing higher education worldwide: Who pays? Who should pay?Baltimore, MD: JohnHopkinsUniversity Press
12. Kim, W. (2019). Government spending policy uncertainty and economic activity: US time series evidence, Journal of Macroeconomics, 61, 103124. [DOI:10.1016/j.jmacro.2019.103124]
13. Kousar, Sh., Ahmed, F., Afzal, M. & Segovia, J. E. T. (2023). Is government spending in the education and health sector necessary for human capital development? Humanities & Social Sciences Communications, 10(62), 1-11. [DOI:10.1057/s41599-023-01514-3]
14. Lai, M., Zhang, X., Peng, Sh. & Bao, Q. (2005). Source of economic growth: Human capital, R&D and technical spillovers. Zhongguo Shehui Kexue (Social Sciences in China), 2, 32-46.
15. Lendel, I. (2010). The impact of research universities on regional economies: The concept of university products. Economic Development Quarterly, 24(3), 210-230. [DOI:10.1177/0891242410366561]
16. McMahon, W. W. (2009). Higher learning, greater good: The private and social benefits of higher education. Baltimore, MD: JohnsHopkinsUniversity Press.
17. Mughal, M. & Vechiu, N. (2010). The role of Foreign Direct Investment in higher education in the developing countries (Does FDI promote education?). HAL open science.
18. Nakajima, j. (2011). Time-Varying Parameter VAR Model with Stochastic Volatility: An Overview of Methodology and Empirical Applications. Monetary and Economic Studies. 29, 107-142.
19. Patel, G. & Annapoorna, M. S. (2019). Public Education Expenditure and Its Impact on Human Resource Development in India: An Empirical Analysis. South Asian Journal of Human Resources Management, 6(1), 97-109. [DOI:10.1177/2322093718813407]
20. Pirgaip, B. & Dinçergök, B. (2020). Economic policy uncertainty, energy consumption and carbon emissions in G7 countries: evidence from a panel Granger causality analysis. Environmental Science and Pollution Research, 27 (24), 30050-30066 [DOI:10.1007/s11356-020-08642-2]
21. Pillay, P. )2010(. Higher Education and Economic Development: A Literature Review. Centre for Higher Education Transformation, Cape Town.
22. Primiceri, G. E. (2005). Time Varying Structural Vector Autoregressions and Monetary Policy, Review of Economic Studies, 72 (3), 2005, 821-852. [DOI:10.1111/j.1467-937X.2005.00353.x]
23. Salako, G., Ojo, A. M. & Francis, J. A. (2019). Macro-Economic Disequilibrium and Educational Development in Nigeria between 1980-2017. International Journal of Contermporary Research and Review, 10(8), 21593-600. [DOI:10.15520/ijcrr.v10i08.730]
24. Stiglitz, J. E. (2012), Macroeconomic fluctuations, inequality, and human development. Journal of Human Development and Capabilities, 13(1), 31-58. [DOI:10.1080/19452829.2011.643098]
25. Wang, J-Y. (1990). Growth, technology transfer, and the long-run theory of international capital movements. Journal of International Economics, 29 (3-4), 255-71. [DOI:10.1016/0022-1996(90)90033-I]
26. Wang, D., Wang, Z. & Zong, X. (2023). Impact of economic policy uncertainty on higher education expansion. Finance Research Letters, 52, 103264. [DOI:10.1016/j.frl.2022.103564]
27. Xing, Ch. Sun, Y. & Luo, Ch. (2023). Opportunity of higher education and the choice of high schools, China Economic Quarterly International, 3, 119-131. [DOI:10.1016/j.ceqi.2023.05.004]
28. Yu, P. & Delaney, J. A. (2016). The Spread of Higher Education Around the Globe: A CrossCountry Analysis of Gross Tertiary Education Enrollment, 1999-2005. Educational Policy, 30(2), 281-321. [DOI:10.1177/0895904814531648]
29. Zhuang, H. (2008). Foreign Direct Investment and Human Capital Accumulation in China, International Research Journal of Finance and Economics, 19, 205-15.
30. آل‌عمران، رویا، آل‌عمران، سیدعلی (1393). بررسی تأثیر مخارج دولت در آموزش بر نرخ ثبت‌نام در مقاطع آموزشی مختلف (رهیافت پنل دیتا)، دو فصلنامه مطالعات برنامه‌ریزی آموزشی، 3(6)، 11-29.
31. احسانی، زهرا، دشتبان فاروجی، مجید، نظری، عظیم (1400). اثر مخارج آموزش عمومی و بی‌ثباتی اقتصاد کلان بر سرمایه انسانی در ایران، فصلنامه مدلسازی اقتصادسنجی، 6(24)، 123-153.
32. الماسی، مجتبی، سهیلی، کیومرث، سپهبان قره‌بابا، اصغر (1390). بررسی آثار سرمایه‌گذاری در آموزش عالی بر رشد اقتصادی ایران طی دوره 1350-1384. پژوهشنامه علوم اقتصادی، 6(11)، 13-34.
33. الیاس‌پور، بهنام، دشتبان فاروجی، مجید، دشتبان فاروجی، سحر (1397). اثر مخارج دولت و نااطمینانی اقتصاد کلان بر سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در ایران. فصلنامه اقتصاد و الگوسازی، 2، 67-99.
34. تربو، لاله، بصیرت، مهدی (1395). بررسی تأثیرگذاری هزینه‌های عمومی آموزش بر توسعه سرمایه انسانی در کشورهای گروه 77 در سال‌های 2013-1998، کنفرانس جهانی مدیریت، اقتصاد، حسابداری و علوم انسانی در آغاز هزاره سوم.
35. منظور، داود (1401). گسترش آموزش عالی و عدم تعادل در بازار کار: رویکرد داده‌های ترکیبی پویا. فصلنامه علمی تحقیقات مدلسازی اقتصادی، 46، 45-89
بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به فصلنامه پژوهشنامه اقتصاد و برنامه ریزی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2026 CC BY-NC 4.0 |

Designed & Developed by : Yektaweb