دوره 30، شماره 2 - ( تابستان 1404 )                   دوره30 شماره 2 صفحات 0-0 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
bakhshi A, fatemi zardan Y, fatemi M. (2025). Examining the Factors Influencing the Human Development Index in Iranian Provinces. JEPR. 30(2),
URL: http://eprj.ir/article-1-2297-fa.html
بخشی احمد، فاطمی زردان یعقوب، فاطمی مهدی.(1404). بررسی عوامل تأثیرگذار بر شاخص توسعه انسانی استان‌های ایران فصلنامه پژوهشنامه اقتصاد و برنامه ریزی 30 (2)

URL: http://eprj.ir/article-1-2297-fa.html

بررسی عوامل تأثیرگذار بر شاخص توسعه انسانی استان‌های ایران
احمد بخشی1 ، یعقوب فاطمی زردان*2 ، مهدی فاطمی3
1- دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، ایران
2- دکتری تخصصی، کارشناس اقتصادی اداره امور اقتصادی و دارایی خراسان جنوبی، بیرجند، ایران ، yaghobfatemi0@gmail.com
3- دکتری اقتصاد گرایش تجارت بین‌الملل، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی خراسان جنوبی
چکیده:   (90 مشاهده)
توسعه انسانی یکی از مباحث جدید اقتصاد توسعه تلقی می‌شود که از دهه 90 میلادی مورد توجه جدی قرار گرفته است. در این رویکرد، برخورداری انسان از زندگی طولانی و سالم، تحصیل و کسب دانش و دسترسی به منابع لازم برای تحقق ظرفیت‌ها، هدف نهایی توسعه است. با این حال، نوسانات متغیرهای اقتصادی می‌تواند روی توسعه انسانی اثرات نامطلوب فراوانی بگذارد که بررسی آنها امری ضروری است. از این رو، هدف این پژوهش بررسی اثرات شوک‌های اقتصادی بر شاخص توسعه انسانی استان‌های ایران می‌باشد. بدین منظور برای بررسی اثرات شوک‌های اقتصادی از مدل بیزین پنل ور(Bayesian Panel VAR) در نرم‌افزار متلب طی بازه زمانی 2022-۱۹۹۵ بهره گرفته شد. نتایج پژوهش نشان داد که شوک نرخ تورم، نرخ ارز و ضریب جینی اثر منفی و رشد اقتصادی  و درآمد خانوار اثر مثبتی بر شاخص توسعه انسانی استان‌ها دارند. نتایج به دست آمده برای تمامی استان‌ها معنادار به دست آمد. همچنین نتایج تجزیه واریانس نشان داد که پس از 20 دوره، در تمامی استان‌ها(بجز ایلام) تورم و یا ضریب جینی بیشترین تاثیر(به استثنای اثر خود متغیر) و درآمد خانوار در تمامی استان‌ها(بجز خراسان جنوبی، خراسان رضوی و خراسان شمالی) کمترین اثر را روی شاخص توسعه انسانی بجای گذاشته‌اند.
 
واژه‌های کلیدی: شاخص توسعه انسانی، ایران، استان‌ها، شوک اقتصادی، پنل بیزین ور، متلب.
     
پژوهشی: پژوهشي | موضوع مقاله: توسعه اقتصادی، اقتصاد منطقه ای و رشد
دریافت: 1403/11/8 | پذیرش: 1404/7/29 | انتشار الکترونیک: 1404/10/17
فهرست منابع
1. Asongu, S. A., Diop, S., & Nnanna, J. (2023). Human Development and Governance in Africa: Do Good Fences Make Good Neighbors? World Affairs, 186(1), 169-189. http://doi.org/10.2139/ssrn.3901277 [DOI:10.2139/ssrn.3901277]
2. Baltagi, B. H. (2021). Dynamic panel data models. In Econometric analysis of panel data (pp. 187-228). Cham: Springer International Publishing. https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-53953-5_4 [DOI:10.1007/978-3-030-53953-5_8]
3. Bourguignon, F. (2004). The poverty-growth-inequality triangle. Indian Council for Research on International Economic Relations.
4. Canova, F., & Ciccarelli, M. (2004). Forecasting and turning point predictions in a Bayesian panel VAR model. Journal of Econometrics, 120(2), 327-359. [DOI:10.1016/S0304-4076(03)00216-1]
5. Canova, F., & Ciccarelli, M. (2013). Panel Vector Autoregressive Models: A Survey. European Central Bank Working Paper Series, No. 1507. [DOI:10.2139/ssrn.2201610]
6. Daneshmand, N. M., PAHLAVANI, M., & Eafandiari, M. (2022). The Impact of Urbanization on Human Development Index in the Provinces of Iran: Quantile Regression Method. Journal of Iranian Economic Issues, 9(1), 151-172. [DOI:10.30465/ce.2022.39238.1729 (in persian)]
7. Deaton, A. (1997). The Analysis of Household Surveys: A Microeconometric Approach to Development Policy. The World Bank. [DOI:10.1596/0-8018-5254-4]
8. Easterly, W., & Fischer, S. (2001). Inflation and the Poor. Journal of Money, Credit and Banking, 33(2), 160-178. [DOI:10.2307/2673879]
9. Edwards, S. (1989). Exchange rate misalignment in developing countries. World Bank Research Observer, 4(1), 3-21. [DOI:10.1093/wbro/4.1.3]
10. Elahi, N. Najarzadeh, A. & Asgari, M. (2014). Investigating the Inflation Persistence in Iran. JEPR. 19(3), 47-68. http://eprj.ir/article-1-1205-fa.html (in persian)
11. Fatemi Zardan, Y., Fotros, M. H., Sepehrdoust, H., & Khozri, M. (2021). The effects of macroeconomic shocks on household utility and average annual expenditures in the provinces of Iran (Doctoral dissertation, Faculty of Economic and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran). (in persian)
12. Filmer, D., & Pritchett, L. (1999). The effect of household wealth on educational attainment: Evidence from 35 countries. Population and Development Review, 25(1), 85-120. [DOI:10.1111/j.1728-4457.1999.00085.x]
13. Islamic Consultative Assembly Research Center. (2003). Analysis of the draft plan for organizing development projects. Tehran, Iran: Islamic Consultative Assembly Research Center. (in persian)
14. Jones, W. S. (2001). The theory of political economy (K. Rahmani, Trans.). Tehran: Ney Publications. (in persian)
15. Hadjimichael, F. M., Kemenyy, T., & Lanahan, L. (2014). Economic development: A definition and model for investment. Sociology and Anthropology, 3(1), 24-36. [DOI:10.1177/0263774X15614653]
16. Haq M. (1990). Human development report: Concept and measurement of human development. New York: Oxford University Press.
17. https://globaldatalab.org
18. https://worldpopulationreview.com
19. Galli, R and Rolph Van der, H (2001), Is Inflation Bad for Income Inequality: The Importance of the Initial Rate of Inflation, Employment Paper; 29.
20. Goldani, M., & Momeni, F. (2023). The impact of government educational expenditure on human development index. International Political Economy Studies, 6(1), 79-105.
21. Klugman, J., Rodríguez, F., & Choi, H. J. (2011a). The HDI 2010: New controversies, old critiques. The Journal of Economic Inequality, 9(2), 249-288. [DOI:10.1007/s10888-011-9178-z]
22. Klugman, J., Rodriguez, F., & Choi, H. (2011b). The human development index: A response. Journal Of Economic Inequality, 9(3), 497-499. [DOI:10.1007/s10888-011-9193-0]
23. Koop, G., & Korobilis, D. (2010). Bayesian multivariate time series methods for empirical macroeconomics. Foundations and Trends® in Econometrics, 3(4), 267-358. [DOI:10.1561/0800000013]
24. Manouchehri, R., & Shams Qarneh, N. (2013). Dutch disease in the Iranian economy. Tehran, Iran: Donya-e-Eqtesad Publications. (in persian)
25. Mill, J. S. (2017). Utilitarianism: With Related Remarks from Mill's Other Writings. Hackett Publishing.
26. Noferesti, A., Ahmadi Shadmehri, M. T., Razmi, S. M. J., & Noferesti, M. (2018). The effect of inequality on growth of the human capital channel: Case Study for Iran. Quarterly Journal of the Macro and Strategic Policies, 6(24), 618-643. DOI: 20.1001.1.23452544.1397.6.24.5.2. (in persian)
27. Rahmani, T. (2004). Macroeconomics. Tehran: Baradaran Publications. (in persian)
28. Rahimi, Z., Babaki, R., & Efati, M. (2022). Investigating the relationship between health expenditures and human development index: A cross-country analysis. Management Strategic Health Systems, 7(1), 1-16. http://mshsj.ssu.ac.ir/article-1-456-fa.html (in persian) [DOI:10.18502/mshsj.v7i1.9715]
29. Rajabi, A. (2013). The impact of economic sanctions on social welfare of people: A study of Tehran (Master's thesis, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Registration No. Res 4673). Tehran, Iran. (in persian)
30. Ranjan, P., & Panda, P. K. (2022). Pattern of Development Spending and Its Impact on Human Development Index and Gross State Domestic Product in Low-income States in India. Journal of Development Policy and Practice, 7(1), 71-95. [DOI:10.1177/24551333211047358]
31. Ranis, G., Stewart, F., & Ramirez, A. (2000). Economic growth and human development. World Development, 28(2), 197-219. [DOI:10.1016/S0305-750X(99)00131-X]
32. Ravallion, M. (2001). Growth, inequality and poverty: Looking beyond averages. World Development, 29(11), 1803-1815. [DOI:10.1016/S0305-750X(01)00072-9]
33. Rodliyah, D. (2023). The The Effect of Human Development Index, Unemployment, and Investment on GRDP and Poverty. Efficient: Indonesian Journal of Development Economics, 6(2), 199-209. [DOI:10.15294/efficient.v6i2.59000]
34. Romer, C. D. and D.H. Romer (1998), Monetary Policy and the Well-Being of the Poor, NBER Working Paper 6793, Cambridge, MA, National Bureau of Economic Research. [DOI:10.3386/w6793]
35. Rodrik, D. (2008). The Real Exchange Rate and Economic Growth. Brookings Papers on Economic Activity, Fall 2008(2), 365-412. [DOI:10.1353/eca.0.0020]
36. Shirzadi, R., Pourghorban, M., & Noormohammadi, J. (2023). Human development in Iran and Malaysia: A comparative study. Quarterly Journal of Iranian-Islamic Development Pattern Studies, 11(2), 26.
37. Smith, A. (2011). The wealth of nations (Salehi & Tahmasbi, Trans.). Tehran: Ney Publications. (in persian)
38. Solow, R. M. (1956). A Contribution to the Theory of Economic Growth. The Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65-94. [DOI:10.2307/1884513]
39. Stiglitz, J. E., Sen, A., & Fitoussi, J. P. (2009). Report by the Commission on the Measurement of Economic Performance and Social Progress. Paris: Commission on the Measurement of Economic Performance and Social Progress.
40. Sen, A. (1999). Development as Freedom. Oxford University Press.
41. Snowdon, B., & Vane, H. R. (2024). Modern macroeconomics: Origins, development, and current state (A. Soori & M. Khalili Araghi, Trans., 7th ed.). Tehran: SAMT. (in persian)
42. Stewart, F. (1985). A Basic Needs Approach to Development. In: Planning to Meet Basic Needs. Palgrave Macmillan, London. https://doi.org/10.1007/978-1-349-17731-8_1 [DOI:10.1007/978-1-349-17731-8_1.]
43. Stock, J. H., & Watson, M. W. (2007). Why has U.S. inflation become harder to forecast? Journal of Money, Credit and Banking, 39(S1), 3-33. [DOI:10.1111/j.1538-4616.2007.00014.x]
44. Suryanto, S., Gravitiani, E., Diswandi, D., & Arintoko, A. (2023). The Impact of Electricity Consumption to Human Development Index in Asian Countries: Analysis Panel Vector Error Correction Model. International Journal of Energy Economics and Policy, 13(2), 240. [DOI:10.32479/ijeep.13947]
45. Taheri Fard, A., Ghadirinezhadian, M. H., Karimi, M., & Foroghizadeh, Y. (2015). The effect of rising exchange rate on the household Expenditure of the through of imports: An input-output analysis. Journal of Applied Economics Studies in Iran, 4(13), 257-272.
46. Tejvan, P. (2015). Difference between economic growth and development Economics help org.
47. Uddin, I., Ahmad, M., Ismailov, D., Balbaa, M. E., Akhmedov, A., Khasanov, S., & Haq, M. U. (2023). Enhancing Institutional Quality to Boost Economic Development in Developing Nations: New Insights from CS-ARDL Approach. Research in Globalization, 100137. [DOI:10.1016/j.resglo.2023.100137]
48. Ullah, K., & Majeed, M. T. (2023). District-level multidimensional poverty and human development in the case of Pakistan: does institutional quality matter? GeoJournal, 88(1), 561-581. DOI:10.1007/s10708-022-10600-z [DOI:10.1007/s10708-022-10600-z]
49. United Nations Development Programme (UNDP). (2021). Human Development Report 2020: The next frontier: Human development and the Anthropocene. New York: UNDP.
50. UNDP (United Nations Development Programme). 2022. Human Development Report 2021-22: Uncertain Times, Unsettled Lives: Shaping our Future in a Transforming World. New York.
51. UNDP. (2020). Human Development Report 2020: The Next Frontier-Human Development and the Anthropocene. United Nations Development Programme.
52. Wafitrah, S. R., Rahmatia, R., & Saudi, N. D. S. (2023). analysis of the human development index and factors affecting it in eastern indonesia. Jurnal Ekonomi, 12(01), 1486-1493.
53. Wilkins, K., & Zarawski, A., (2014). Infrastructural investment in chine. Bulletin, June quarter, 27-35. Reserved Bank of Australia. http://www.rba.gor.an/publications/bulletin.
54. World Bank. (2017). Iran Economic Monitor: Oil-driven recovery. Washington, DC: World Bank. https://hdl.handle.net/10986/27556
55. Yaavari, K., & Ghaderi, H. (2004). Investigating the factors affecting the parallel market exchange margin, real exchange rate, and general price level in Iran. Iranian Economic Research Quarterly, 6(18), 111-140. (in persian)
بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به فصلنامه پژوهشنامه اقتصاد و برنامه ریزی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2026 CC BY-NC 4.0 |

Designed & Developed by : Yektaweb