دوره 30، شماره 2 - ( تابستان 1404 )                   دوره30 شماره 2 صفحات 0-0 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
omidi N. (2025). Introducing and Elaborating the Concept of “Budgetary Infertility” in the Context of Institutional Dysfunctions of the Public Finance System, with Emphasis on the Pork Barrel Theory. JEPR. 30(2),
URL: http://eprj.ir/article-1-2379-fa.html
امیدی نبی.(1404). ارائه و تبیین مفهوم « ناباروری بودجه‌ای» در بستر اختلالات نهادی نظام مالیه عمومی با تاکید بر نظریه« بشکه گوشت خوک» فصلنامه پژوهشنامه اقتصاد و برنامه ریزی 30 (2)

URL: http://eprj.ir/article-1-2379-fa.html

ارائه و تبیین مفهوم « ناباروری بودجه‌ای» در بستر اختلالات نهادی نظام مالیه عمومی با تاکید بر نظریه« بشکه گوشت خوک»
نبی امیدی*
دانشیار مدیریت مالی، دانشکده مدیریت، اقتصاد و حسابداری، دانشگاه پیام نور ، تهران ، ایران ، nabiomidi@pnu.ac.ir
چکیده:   (83 مشاهده)
هدف این پژوهش ارائه، معرفی و واکاوی علمی مفهومی جدید با عنوان «ناباروری بودجه‌ای» به‌مثابه یکی از چالش‌های بنیادین و کمتر شناخته‌شده در نظام‌های بودجه‌ریزی دولتی انجام شده است. پژوهش به روش کیفی، با رویکرد تحلیلی و اسنادی و در قالب مطالعه توصیفی–تحلیلی انجام شده است. تحلیل داده‌ها بر مبنای مدلی سه‌سطحی ساماندهی شدکه ناباروری بودجه‌ای را از سه منظر متمایز اما مرتبط مورد واکاوی قرار می‌دهد. تحلیل داده‌ها بر اساس مدل سه‌سطحی نشان داد که ناباروری بودجه‌ای محصول هم‌افزایی منفی و تعاملات پیچیده میان عوامل نهادی-قانونی، مدیریتی-سازمانی و سیاسی-توزیعی است. در سطح نهادی-قانونی، ضعف شفافیت مالی، فقدان ضمانت اجرایی برای قواعد بودجه‌ای، طراحی ناکارآمد مقررات هزینه‌ای و درآمدی و تمرکزگرایی بیش از حد، بستری مستعد برای ناکارآمدی ایجاد می‌کند. این کاستی‌ها به‌طور مستقیم بر سطح مدیریتی-سازمانی اثر گذاشته و موجب محدودیت ظرفیت جذب و بهره‌برداری از منابع، تشدید پیچیدگی بوروکراتیک، کاهش بهره‌وری سرمایه انسانی، و بی‌ثباتی در مدیریت و سیاست‌گذاری می‌شود. نتایج نشان می‌دهد، ناباروری بودجه‌ای پدیده‌ای خودتقویت‌شونده است که از تعامل منفی میان سطوح نهادی، مدیریتی و سیاسی تغذیه می‌کند و در صورت تداوم، ظرفیت و کارایی نظام مالی عمومی را به‌شدت کاهش می‌دهد. مهار این پدیده نیازمند رویکردی سیستمی و یکپارچه است که در آن ارتقای ظرفیت‌های مدیریتی، کاهش مداخلات سیاسی در تخصیص و بازطراحی بستر نهادی و اقتصادی به‌طور هم‌زمان دنبال شود.
 
واژه‌های کلیدی: ناباروری بودجه‌ای، سیاست‌گذاری مالی، حکمرانی اقتصادی، اثربخشی تخصیص منابع، پایداری نهادی.
     
پژوهشی: پژوهشي | موضوع مقاله: اقتصاد کلان
دریافت: 1404/5/24 | پذیرش: 1404/10/9 | انتشار الکترونیک: 1404/10/17
فهرست منابع
1. Afonso, A., & Hauptmeier, S. (2015). Fiscal adjustments in Europe: The role of fiscal rules. Applied Economics, 47(34-35), 3673-3692. [DOI:10.1080/00036846.2015.1019030]
2. Alesina, A., Azzalini, G., & Paradisi, M. (2019). Political Budget Cycles: Evidence from Italian Cities. Journal of Public Economics, 176, 104-119. [DOI:10.1016/j.jpubeco.2019.06.001]
3. Andrews, M., Cangiano, M., Cole, N., de Renzio, P., Krause, P., & Seligmann, R. (2021). This is PFM. Journal of Public Budgeting, Accounting & Financial Management, 33(3), 343-367. [DOI:10.1108/JPBAFM-06-2021-0094]
4. Andrews, M., Cangiano, M., Cole, N., de Renzio, P., Krause, P., & Seligmann, R. (2021). This is PFM. Journal of Public Budgeting, Accounting & Financial Management, 33(3), 343-367. [DOI:10.1108/JPBAFM-06-2021-0094]
5. Argentieri, S. (2022). Systems Theory and Performance in Public Budgeting. International Public Management Journal, 25(7), 1128-1145. [DOI:10.1080/10967494.2021.1973461]
6. Armand, A., Coutts, A., Vicente, P. C., & Vilela, I. (2023). Decentralization and Service Delivery: Evidence from Mozambique. The World Bank Economic Review, 37(2), 374-400. [DOI:10.1093/wber/lhad006]
7. Armand, A., Coutts, A., Vicente, P. C., & Vilela, I. (2023). Decentralization and Service Delivery: Evidence from Mozambique. The World Bank Economic Review, 37(2), 374-400. [DOI:10.1093/wber/lhad006]
8. Bates, R., Brock, G., & Hwang, I. (2020). Legislative Bargaining and Government Spending. Journal of Public Economics, 190, 104257. [DOI:10.1016/j.jpubeco.2020.104257]
9. Beetsma, R. M. W. J., Debrun, X., Fang, X., Kim, Y., Larch, M., & Schaechter, A. (2018). Independent fiscal councils: Recent trends and performance. European Journal of Political Economy, 55, 31-52. [DOI:10.1016/j.ejpoleco.2018.03.002]
10. Bergman, U. M., Hutchison, M. M., & Jensen, S. E. H. (2016). Promoting sustainable public finances in the European :union:: The role of fiscal rules and government efficiency. European Journal of Political Economy, 44, 1-19. [DOI:10.1016/j.ejpoleco.2016.05.002]
11. Borge, L.-E., & Rattsø, J. (2019). Fiscal rules and flexibility in local government budgeting. European Journal of Political Economy, 59, 378-395. [DOI:10.1016/j.ejpoleco.2019.04.003]
12. Catão, L. A. V., dos Santos, M., & Falcão, B. (2021). Political Influence and the Allocation of Public Spending. Economics & Politics, 33(2), 285-315. [DOI:10.1111/ecpo.12174]
13. Clery Nomo Beyala, B., & Fouda Owoundi, J. P. (2025). The effects of fiscal rules on budget deficit: Does democracy matter? Journal of Comparative Economics, 53(1), 290-315. [DOI:10.1016/j.jce.2025.01.005]
14. Coppola, L., & Giosa, L. (2025). Empirical evidence on sanction mechanisms of fiscal rules and budgetary election effects. European Journal of Political Economy, 81, 102782. [DOI:10.1016/j.ejpe.2024.102782]
15. Damaj, I., Assaad, R., & Nakhoul, S. (2022). Assessing Budget Absorptive Capacity: Case Study from the MENA Region. Public Budgeting & Finance, 42(1), 89-113. [DOI:10.1111/pbaf.12309]
16. Delacroix, A., Vargas, L., & Yao, J. (2017). Interest Groups and the Political Economy of Public Spending. European Journal of Political Economy, 50, 108-122. [DOI:10.1016/j.ejpoleco.2017.11.003]
17. Franco-Chacón, L., Sánchez, A., & Villanueva, P. (2023). Fiscal Policy Volatility and Economic Growth. Economic Modelling, 120, 106104. [DOI:10.1016/j.econmod.2023.106104]
18. Georgsson, M., & Myrén, M. (2023). The Organizational Capacity of Public Sector for Strategic Budgeting. Public Money & Management, 43(1), 18-27. [DOI:10.1080/09540962.2022.2042814]
19. Gómez, G., Martínez, F., & Álvarez-Albelo, C. D. (2021). Fiscal transparency and government efficiency. Journal of Policy Modeling, 43(2), 369-388. [DOI:10.1016/j.jpolmod.2021.01.009]
20. Gómez, G., Martínez, F., & Álvarez-Albelo, C. D. (2021). Fiscal transparency and government efficiency. Journal of Policy Modeling, 43(2), 369-388. [DOI:10.1016/j.jpolmod.2021.01.009]
21. Haffman, S., Klingenberg, B., & Rutz, M. (2021). Beyond Output: Multi-level Governance and Success in Public Spending. Governance, 34(3), 587-604. [DOI:10.1111/gove.12568]
22. Haslam, P. A., Nogueira, J. P., & Tussie, D. (2021). Pork for Peace: Distributive Politics in Post-conflict Countries. Journal of Peace Research, 58(5), 979-993. [DOI:10.1177/00223433211017848]
23. Herrero-Alcalde, A., & López-Laborda, J. (2018). Fiscal rules to the test: The impact of the Spanish expenditure rule. European Journal of Political Economy, 52, 54-68. [DOI:10.1016/j.ejpoleco.2017.04.006]
24. Hirano, S., Snyder, J. M., & Ting, M. M. (2022). Distributive Politics and the Geographic Allocation of Federal Spending. American Political Science Review, 116(2), 571-588. [DOI:10.1017/S0003055421000953]
25. Hong, S., Lee, H., & Ryu, S. (2021). Policy Uncertainty and Government Spending. Public Choice, 189(1), 1-21. [DOI:10.1007/s11127-020-00866-1]
26. Jacobsen, M., Andersen, L. B., & Næsje, P. (2021). Human Resource Management in the Public Sector. Public Administration Review, 81(5), 1053-1070. [DOI:10.1111/puar.13360]
27. Jacobsson, M., Andersen, L. B., & Næsje, P. (2021). Human Resource Management in the Public Sector. Public Administration Review, 81(5), 1053-1070. [DOI:10.1111/puar.13360]
28. Jensen, M. C. (2017). Theory of the Firm: Managerial Behavior, Agency Costs and Ownership Structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305-360. [DOI:10.1016/0304-405X(76)90026-X]
29. Johansson, T., & Siverbo, S. (2014). The appropriateness of tight budget control in public sector organizations facing budget turbulence. Management Accounting Research, 25(4), 271-283. [DOI:10.1016/j.mar.2014.04.001]
30. Kim, H., Lee, J., & Park, C. (2020). Lobbying, Interest Groups, and Budgetary Outcomes. Public Administration Review, 80(4), 643-655. [DOI:10.1111/puar.13161]
31. Limberg, J., Jann, W., & Veit, S. (2023). Institutional Capacity and Policy Performance: The Role of Bureaucratic Autonomy. Policy Studies Journal, 51(1), 120-144. [DOI:10.1111/psj.12433]
32. Limberg, J., Jann, W., & Veit, S. (2023). Institutional Capacity and Policy Performance: The Role of Bureaucratic Autonomy. Policy Studies Journal, 51(1), 120-144. [DOI:10.1111/psj.12433]
33. Liu, L., Sun, K., & Wang, C. (2024). Good Governance and Public Resource Allocation Efficiency in Emerging Markets. Journal of Asian Economics, 85, 101624. [DOI:10.1016/j.asieco.2023.101624]
34. López-Villavicencio, A., & Zoumenou, J. (2025). Do commitment and enforcement of fiscal rules enhance fiscal stability? Evidence from European :union: countries. Journal of Macroeconomics, 84, 103664. [DOI:10.1016/j.jmacro.2025.103664]
35. Mara, E. R., & Maran, R. (2024). Are fiscal rules efficient on public debt restraint in the presence of shadow economy? Finance Research Letters, 64, 105495. [DOI:10.1016/j.frl.2024.105495]
36. Marco, T., & Cardenas, E. (2022). Human Resources and Public Administration Performance: Systematic Literature Review. International Journal of Public Administration, 45(8), 693-709. [DOI:10.1080/01900692.2021.1930510]
37. Marco, T., & Cardenas, E. (2022). Human Resources and Public Administration Performance: Systematic Literature Review. International Journal of Public Administration, 45(8), 693-709. [DOI:10.1080/01900692.2021.1930510]
38. Martin, L., Smith, J., & Yadav, V. (2018). Pork Barrel Politics and Public Investment. Economics & Politics, 30(3), 257-283. [DOI:10.1111/ecpo.12125]
39. Ogato, G. S. (2021). The role of good governance in achieving budgetary efficiency. African Journal of Governance & Development, 10(2), 1-14. [DOI:10.4314/ajgd.v10i2.1]
40. Potter, B., Diamond, J., & Silva, A. (2018). Budgetary Institutions and Fiscal Performance. OECD Journal on Budgeting, 18(1), 59-90. [DOI:10.1787/budget-18-5j8s257jq3zz]
41. Praka, N., Pal, R., & Behera, H. (2020). Political determinants of fiscal transfers: Evidence from India. World Development, 129, 104897. [DOI:10.1016/j.worlddev.2020.104897]
42. Rawlings, L. (2020). Policy Coherence and Budget Management. World Development, 127, 104746. [DOI:10.1016/j.worlddev.2019.104746]
43. Reuter, W. H. (2015). National numerical fiscal rules: Not complied with, but still effective? European Journal of Political Economy, 39, 67-81. [DOI:10.1016/j.ejpoleco.2015.04.002.]
44. Rhodes, R. A. W. (2016). Recovering the Craft of Public Administration. Public Administration Review, 76(4), 637-646. [DOI:10.1111/puar.12642]
45. Rhodes, R. A. W. (2016). Recovering the craft of public administration. Public Administration Review, 76(4), 637-646. [DOI:10.1111/puar.12642]
46. Rodríguez-Pose, A. (2020). Institutions and the Geography of Economic Development. Progress in Human Geography, 44(1), 118-135. [DOI:10.1177/0309132519820363]
47. Wang, H., Liu, Y., & Li, D. (2022). Agency Problems, Government Budgets and Public Goods Provision. Fiscal Studies, 43(4), 569-603. [DOI:10.1111/1475-5890.12296]
48. Williams, J. J., Macintosh, N. B., & Moore, J. C. (1990). Budget-related behavior in public sector organizations: Some empirical evidence. Accounting, Organizations and Society, 15(3), 221-246. [DOI:10.1016/0361-3682(90)90006-G]
49. Zhou, T., Zhou, D., & Ma, Z. (2021). Managerial Agency Costs and the Performance of Public Service Projects. Public Performance & Management Review, 44(5), 1130-1156. [DOI:10.1080/15309576.2020.1837135]
50. امینی مهر, اکبر و امینی مهر, امین . (1402). بررسی میزان موفقیت اصلاح نظام بودجه ریزی کشور از دیدگاه کارکنان و مدیران دولتی. حسابداری دولتی,
51. آذر, عادل و امیرخانی, طیبه . (1395). سیاه‌چاله‌های بودجه در نظام بودجه‌ریزی ایران. مدیریت دولتی,
52. توکلیان حسین، صیامی عراقی ابراهیم.(1401). تعیین سطح بدهی و قواعد مالی متناسب با اقتصاد ایران در چارچوب اصلاح ساختاری بودجه. فصلنامه پژوهش ها وسیاست های اقتصادی. ۳۰ (۱۰۳) :۴۹-۹۸
53. جهان بینی, الهام , پیفه, احمد و دهقان زاده, حامد . (1401). بررسی تأثیر روش‌های بودجه‌بندی بر تخصیص بهینه منابع. مطالعات حسابداری و حسابرسی، 11(44). 69-90.
54. دین محمدی مصطفی، فرهادی زینب.(1402). اقتصاد سیاسی تغییرات لایحۀ بودجه (اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای) در مجلس شورای اسلامی. پژوهشهای اقتصادی (رشد و توسعه پایدار). ۲۳ (۳) :۵۳-۸۰
55. دین محمدی, مصطفی و بخشی بالانی, ساجده . (1400). اقتصاد سیاسی بودجه در مجلس: تحلیلی بر الگوی تغییرات لایحه بودجه در مجلس شورای اسلامی. پژوهش‌های اقتصادی ایران, 26(88),
56. شجاعی ارانی, سعید . (1402). قلمروی قوانین بودجه ای در ایران (1357 تا 1400). فصلنامه تحقیقات حقوقی, 26(102)
57. قاسمی, حمیدرضا , عرب مازار یزدی, علی و زمانی, رضا . (1401). اقتصاد سیاسی نظام بودجه‌ریزی در ایران براساس رهیافت نظم اجتماعی (1304-1285). پژوهش‌های اقتصادی ایران,
58. مردانی, فاطمه , قوامی, هادی , احمدی شادمهری, محمدطاهر و چشمی, علی . (1403). بررسی الگوی تخصیص بودجه عمرانی در فرایند پارلمانی تصویب بودجه با استفاده از رویکرد اقتصادسنجی فضایی. سیاست گذاری اقتصادی,
59. مقدسی, محدثه , پورفرج, علیرضا , جعفری صمیمی, احمد و فلاحی, محمدعلی . (1402). تأثیر زیان بین نسلی کسری تراز عملیاتی بودجه جاری بر رشد اقتصادی ایران. نظریه های کاربردی اقتصاد,
60. نوری, علی حیدر , سرلک, احمد و رحمتی, محمدحسین . (1401). بررسی رابطۀ مخارج بودجۀ عمومی بر روی عملکرد دولت، با استفاده از دادۀ تابلویی (1368-1398).پژوهش های برنامه و توسعه.
61. یوسف وند, سامان . (1403). ماهیت اجتماعی بودجه: تحلیلی اجتماعی درباره نظام بودجه ریزی در ایران. (20023). ماهنامه گزارش های کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی,
بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به فصلنامه پژوهشنامه اقتصاد و برنامه ریزی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2026 CC BY-NC 4.0 |

Designed & Developed by : Yektaweb